Sabit Protez

Sabit protez, eksik ya da ağır hasar görmüş dişlerin yerine yapılan ve doğal dişlere ya da implantlara sabitlendiği için kişinin kendisinin çıkaramadığı protezdir. Tek bir dişi saran kaplamaya kron, eksik dişlerin boşluğunu komşu dişlerden destek alarak kapatan yapıya köprü denir.

Kron ve köprü çiğnemeyi, konuşmayı ve dişlerin görünümünü yeniden kurar. Boşluk kapatıldığında komşu dişlerin boşluğa doğru eğilmesi ve karşı çenedeki dişin boşluğa doğru uzaması da önlenmiş olur. Hangi türün uygun olduğu dişlerin, diş etinin ve çene kemiğinin durumuna göre belirlenir.

Kron, köprü ve implant destekli protez

Kron, dişin ağızda görünen bölümünü dört bir yandan saran bir kılıf gibidir. Büyük dolgulu, kırık ya da kanal tedavisi sonrası zayıflamış dişleri korumak ve biçimini düzeltmek için yapılır; günlük dilde “kaplama” da denir.

Köprüde eksik dişin iki yanındaki dişler kronla kaplanır ve aradaki boşluğa bu kronlara bağlı bir yapay diş yerleştirilir. Destek olan dişlere köprü ayağı, boşluğu dolduran yapay dişe gövde ya da ara diş denir. Kaç dişin köprü ayağı olacağı eksik diş sayısına, boşluğun yerine ve destek dişlerin kök ve kemik durumuna göre değişir.

İmplant destekli sabit protezde destek, çene kemiğine yerleştirilen implantlardan gelir. Tek bir eksik diş implant üzerine yapılan bir kronla tamamlanabilir; bu durumda komşu dişlerin küçültülmesi gerekmez. Birkaç diş eksikse implantlar köprü ayağı olur, tam dişsiz çenede ise dört implant üzerine sabit protez gibi bütün dişleri taşıyan planlar yapılabilir. İmplantın aşamaları implant tedavisi sayfasında anlatılıyor.

Bazı ön diş eksikliklerinde, komşu dişlerin iç yüzüne yapıştırılan ince kanatlarla tutunan yapıştırma köprüler de kullanılabilir. Halk arasında kanatlı köprü de denen bu türde destek dişlerden daha az doku kaldırılır, ama ısırma düzeni ve boşluğun yeri her zaman uygun olmayabilir.

Kimlere uygulanır, ne zaman ertelenir?

Sabit protez genellikle şu durumlarda değerlendirilir:

• Diş eksikliği: bir ya da yan yana birkaç dişin eksik olduğu, boşluğun iki yanında sağlam destek dişlerin ya da implant için yeterli kemiğin bulunduğu durumlar.
• Büyük madde kaybı: dolguyla onarılamayacak kadar büyük çürük, kırık ya da geniş eski dolgu.
• Kanal tedavisi sonrası: özellikle arka dişlerde, kanal tedavili dişin kırılmaya karşı korunması.
• Biçim ve renk bozukluğu: dolgu ya da beyazlatmayla düzeltilemeyen şekil ve renk sorunları.

Destek dişlerde tedavi edilmemiş çürük ya da diş eti hastalığı varsa önce bunlar tedavi edilir; iltihaplı diş eti üzerine yapılan protezin kenarı sağlıklı oturmaz. Boşluk uzunsa ya da destek dişler kemik kaybı nedeniyle zayıflamışsa köprü bu dişleri fazla zorlayabilir. Bu durumda implant, hareketli protez ya da hassas tutuculu protez seçenekleri konuşulur.

Hangi malzemeler kullanılır?

• Metal destekli porselen: metal bir alt yapının üzerine porselen katmanları pişirilerek hazırlanır. Uzun süredir kullanılan ve çiğneme kuvvetine dayanıklı bir seçenektir; diş eti çekildiğinde kron kenarında koyu bir çizgi görülebilir.
• Zirkonyum: beyaz renkli, dayanıklı bir seramik alt yapıdır; ön ve arka dişlerde, tek kronlarda ve köprülerde kullanılır. Ayrıntısı zirkonyum diş kaplama sayfasında.
• Cam seramik: ışığı doğal dişe yakın biçimde geçiren bir seramiktir; daha çok ön dişlerdeki tek kronlarda kullanılır.

Seçim dişin ağızdaki yerine, çiğneme kuvvetine, diş sıkma alışkanlığına, karşı çenedeki dişlerin yapısına ve görünümle ilgili beklentinize göre birlikte yapılır.

İlkdent’te tedavi süreci

Bayrampaşa’daki polikliniğimizde doğal diş destekli kron ve köprü genellikle şu adımlarla ilerler:

1. Muayene ve değerlendirme: şikâyetiniz ve sağlık geçmişiniz dinlenir, ağız içi muayene yapılır, gerektiğinde panoramik ya da diş röntgeni çekilir. İmplant düşünülüyorsa tomografi de istenebilir.
2. Plan: kron mu köprü mü yapılacağı, destek olarak doğal diş mi implant mı kullanılacağı, malzeme ve önce yapılması gereken dolgu, kanal ya da diş eti tedavileri birlikte konuşulur.
3. Dişlerin hazırlanması: lokal anestezi altında kron ya da köprü ayağı olacak dişler, protezin kalınlığı kadar her yüzeyden küçültülür. Bu kesim geri dönüşsüz olduğu için karar muayeneden sonra hekiminizle birlikte verilir.
4. Ölçü ve geçici diş: küçültülen dişlerin ve karşı çenenin ölçüsü alınıp laboratuvara gönderilir. Protez hazırlanırken bu dişler geçici kron ya da köprüyle korunur.
5. Prova: alt yapının ve dişlerin uyumu, diş eti kenarı, renk ve kapanış kontrol edilir; gerekirse düzeltme için laboratuvara geri gönderilir.
6. Yapıştırma: protez dişlere siman denen yapıştırıcıyla sabitlenir ya da implant üzerinde vidalanır, ardından ısırma son kez ayarlanır.
7. Kontrol: ilk günlerdeki uyum ve hassasiyet değerlendirilir, sonra düzenli kontrol aralığınız belirlenir.

Ne kadar sürer?

Doğal diş destekli kron ve köprü genellikle birkaç randevuda tamamlanır; randevuların arasına laboratuvarın protezi hazırladığı süre girer. Süre protezin kapsadığı diş sayısına, önce yapılması gereken tedavilere ve provada düzeltme gerekip gerekmediğine bağlıdır. İmplant destekli protezde implantın kemikle kaynaşması beklendiği için süreç çoğu durumda birkaç aya yayılır.

Tedaviden sonra ve günlük bakım

Küçültülen dişlerde ilk günlerde soğuğa ve sıcağa karşı hassasiyet olabilir; çoğu durumda giderek azalır. Uyuşukluk geçene kadar yemek yemeyin. Isırırken protezin diğer dişlerden önce değdiğini hissederseniz kapanışın ayarlanması gerekir.

Kron ve köprünün kendisi çürümez, ama altındaki doğal dişin kenarı çürüyebilir ve çevresindeki diş eti iltihaplanabilir. Bu yüzden günlük bakım doğal dişlerden daha özenli olmalıdır:

• Günde iki kez flor içeren macunla fırçalayın.
• Köprü gövdesinin altını, köprü altından geçirilebilen özel diş ipi, ara yüz fırçası ya da ağız duşuyla her gün temizleyin.
• Buz, çekirdek ya da kabuklu yemiş gibi çok sert şeyleri ısırmayın.
• Diş sıkma ya da gıcırdatma varsa hekiminizin önerdiği gece plağını kullanın.
• Kontrollerinizi ve diş taşı temizliği randevularınızı hekiminizin önerdiği aralıklarla yaptırın.

Olası sorunlar ve ne zaman hekime başvurmalı?

Diş kesimi dişin sinirini etkileyebilir ve bazı destek dişlerde ileride kanal tedavisi gerekebilir. Zamanla porselende küçük kırıklar, simanın çözülmesiyle protezin yerinden çıkması, kron kenarında çürük ya da diş eti çekilmesi görülebilir. Bunların çoğu erken fark edildiğinde daha kolay ele alınır. Kontrol tarihini beklemeden hekiminize başvurmanız gereken durumlar şunlardır:

• Kron ya da köprü oynuyor, yerinden çıktı ya da kırıldı.
• Ağrı kendiliğinden başlıyor, zonkluyor ya da geceleri artıyor.
• Protezin çevresinde diş eti şişiyor ya da kanıyor, ağızda kötü bir tat ya da koku var.
• Isırınca ağrı oluyor ya da dişlerin kapanışı değişmiş gibi geliyor.

Yerinden çıkan protezi saklayıp randevuya getirin; ev tipi yapıştırıcılarla kendiniz takmaya çalışmayın. Yüzde ya da boyunda hızla artan şişlik, ateş, yutma ya da nefes alma güçlüğü varsa acil servise başvurun ya da 112’yi arayın.

Sık sorulan sorular

Köprü diş yaptırmak acıtır mı?

Dişlerin hazırlanması lokal anestezi altında yapılır; işlem sırasında genellikle basınç ve titreşim hissedilir. Anestezi geçtikten sonra dişlerde ve diş etinde birkaç gün süren hassasiyet olabilir, bu dönemde hekiminizin önerdiği ağrı kesiciyi kullanabilirsiniz. Artan ya da geçmeyen ağrıda hekiminize haber verin.

Köprü için sağlam dişler de kesilir mi?

Doğal diş destekli köprüde ayak olacak dişler sağlam olsalar da kronun sığacağı kadar küçültülür. Bu nedenle boşluğun iki yanındaki dişler sağlamsa implant ya da yapıştırma köprü gibi seçenekler de konuşulur. Karar dişlerin, diş etinin ve kemiğin durumuna göre verilir.

Kron ile köprü arasındaki fark nedir?

Kron tek bir dişi kaplar ve o dişi korur. Köprü ise eksik bir dişin yerine yapay diş koymak için en az iki destekten güç alır. İmplantın üzerine yapılan tek diş de kron olarak adlandırılır.

Köprünün altı nasıl temizlenir?

Gövdenin altı ile diş eti arasında yemek artığı ve plak birikir. Ucu sert olduğu için köprünün altından geçirilebilen diş ipleri, ara yüz fırçaları ya da ağız duşu kullanılır. Hangisinin size uygun olduğunu ve nasıl kullanılacağını hekiminiz gösterir.

Köprü diş ne kadar dayanır?

Bunun için tek bir süre vermek doğru olmaz. Destek dişlerin ve diş etinin sağlığı, günlük bakım, diş sıkma alışkanlığı ve düzenli kontroller protezin ağızda kalma süresini belirler. Gerektiğinde eski protez çıkarılıp yenisi yapılabilir.

Bu sayfadaki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır; muayene ve tanının yerine geçmez. Size uygun tedaviyi muayeneden sonra diş hekiminiz belirler. Son güncelleme: 21 Ekim 2026.