20 Yaş Dişleri ve Gömük Dişler

20 yaş dişleri, ağzın en arkasında genellikle 17–25 yaş arasında süren üçüncü büyük azı dişleridir; çenede yer yetmediğinde ya da yatık geliştiklerinde kemik veya diş eti içinde kalarak gömük diş adını alırlar. Sorun yaratan ya da temizlenemeyen gömük dişler çoğu zaman çekilir, belirti vermeyen ve sağlıklı görünenler ise genellikle izlenir.

Halk arasında yirmilik ya da akıl dişi de denen bu dişler ağızda en son süren dişlerdir. Gömük kalmaları sık görülür. Bazı kişilerde ise dört 20 yaş dişinin bir kısmı ya da tamamı hiç oluşmaz.

Gömük diş nedir, neden olur?

Sürme zamanı geldiği hâlde ağız içine tam olarak çıkamayan dişe gömük diş denir. Bazı dişler bütünüyle kemiğin altında saklı kalır; bazılarının ise yalnızca bir bölümü ağızda görünür ve bunlara yarı gömük diş denir. En sık neden, çene kemiğinde dişin sığacağı yerin yetmemesidir.

Gömük 20 yaş dişleri öne doğru, yatay ya da geriye doğru yatık olabilir; öne yatık dişler önlerindeki azı dişine dayanabilir. 20 yaş dişlerinden sonra en sık gömük kalan dişler üst köpek dişleridir. Bu dişlerin çekilmeden ağza kazandırılması çoğu zaman ortodontik tedaviyle birlikte planlanır.

20 yaş dişi ne zaman çekilir, ne zaman izlenir?

Çekim kararı muayene ve röntgenden sonra verilir. Tam sürmüş, karşısındaki dişle uyumlu çalışan ve temizlenebilen bir 20 yaş dişi genellikle yerinde bırakılır. Çekimin önerildiği başlıca durumlar şunlardır:

• Perikoronit: Yarı gömük dişin tacını örten diş eti parçası ile diş arasına giren besin artıkları ve bakterilerin yol açtığı, tekrarlayan iltihap, ağrı ve şişlik.
• Çürük: 20 yaş dişinde onarılamayacak çürük ya da iki diş arasında temizlenemeyen bölge yüzünden komşu azı dişinde başlayan çürük. Komşu dişteki çürük sinire ulaştıysa o dişe kanal tedavisi de gerekebilir.
• Komşu dişe zarar: Yatık dişin önündeki dişin kökünde erime ya da iki diş arasında kemik kaybı.
• Kist: Gömük dişin tacı çevresinde kist gelişmesi. Bu kistlerin tedavisi çene kistleri operasyonları sayfasında anlatılıyor.
• Tedavi planı: Ortodontik tedavi ya da protez planlamasında dişin engel oluşturması.

Belirti vermeyen gömük dişler için hekim, belirli aralıklarla röntgen çekerek izlemeyi önerebilir. Şikâyet olmaması dişin ileride sorun yaratmayacağını göstermez; izlemin amacı değişiklikleri erken görmektir.

İlkdent’te tedavi süreci

Bayrampaşa’daki polikliniğimizde 20 yaş dişi ya da başka bir gömük diş için süreç genellikle şu adımlarla ilerler:

1. Muayene: Şikâyetiniz, sağlık geçmişiniz ve kullandığınız ilaçlar konuşulur; dişin çevresindeki diş eti ve komşu dişler muayene edilir.
2. Görüntüleme: Panoramik röntgenle dişin konumu, kökleri ve komşu yapılar değerlendirilir. Kökler alt çenedeki sinir kanalına ya da üst çenede sinüse yakın görünüyorsa tomografi istenebilir.
3. Plan: Dişin çekilmesinin mi izlenmesinin mi uygun olduğu, çekim yapılacaksa basit mi cerrahi mi olacağı anlatılır. Diş eti o sırada çok iltihaplıysa önce iltihabın yatışması beklenebilir. Karmaşık durumlarda ilgili uzmanlık alanına yönlendirme yapılır.
4. Çekim: Diş lokal anesteziyle uyuşturulduktan sonra çekilir. Çekimden sonra dikkat etmeniz gerekenler size anlatılır.
5. Kontrol: Genellikle bir hafta civarında yapılan kontrolde iyileşme değerlendirilir; dikişler eriyen türde değilse alınır.

Cerrahi diş çekimi nedir, nasıl yapılır?

Ağza tamamen çıkmış bir 20 yaş dişi, öteki dişlerin çekiminden pek farklı olmayan bir yolla alınır. Gömük ya da yarı gömük dişlerde ise dişe ulaşmak için diş etinin açılması gerekir; bu işleme cerrahi çekim denir ve apikal rezeksiyon gibi küçük ağız cerrahisi işlemleri arasında yer alır. Genel adımlar şunlardır:

• Bölge lokal anesteziyle uyuşturulur.
• Dişin üzerini örten diş eti küçük bir kesiyle kaldırılır.
• Dişin önünü kapatan kemik gerektiği kadar inceltilir.
• Diş tek parça çıkamıyorsa birkaç parçaya bölünerek alınır.
• Çekim boşluğu temizlenir, diş eti dikilir ve kanamayı durdurmak için gazlı bez ısırtılır.

Çekim ne kadar sürer?

Çekimin süresini en çok dişin konumu belirler. Ağza çıkmış bir diş çoğu zaman kısa bir işlemle alınırken kemiğin derininde ya da yatay duran dişlerde işlem uzar. Köklerin eğri ya da birbirinden ayrık olması, dişin sinire yakınlığı ve yaş ilerledikçe kemiğin sertleşmesi de çekimi zorlaştıran etkenlerdir.

20 yaş dişi çekimi sonrası dikkat edilecekler

Çekimden sonra boşluğu dolduran pıhtı, yaranın kapanması için gereken ilk dokudur; ilk günlerdeki talimatların çoğu onu yerinde tutmaya yöneliktir. Hekiminizin size özel talimatları her zaman önceliklidir.

• Gazlı bez: Hekimin yerleştirdiği gazlı bezi söylenen süre boyunca ısırarak tutun. Sızıntı biçiminde kanama sürerse temiz bir gazlı bezle bastırmaya devam edin.
• İlk 24 saat: Tükürmeyin, ağzınızı çalkalamayın ve pipetle içmeyin; bunlar pıhtının yerinden çıkmasına yol açabilir. Sonraki günlerde de kuvvetle tükürmekten kaçının.
• Ertesi günden itibaren: Yemeklerden sonra ılık tuzlu suyla ağzınızı nazikçe çalkalayın ve suyu tükürmeden lavaboya akıtın.
• Soğuk kompres: Çekim günü, bir havluya sardığınız buz torbasını yanağınıza ara vererek tutun. Sıcak uygulama yapmayın.
• Beslenme: Anestezinin etkisi tamamen geçtikten sonra yemeye başlayın. İlk günlerde çok sıcak içeceklerden ve çekim boşluğuna kaçabilecek kuruyemiş, çekirdek gibi yiyeceklerden uzak durun.
• Sigara ve alkol: İkisi de iyileşmeyi geciktirir; hekiminizin önerdiği süre boyunca kullanmayın.
• Temizlik: Fırçalamayı bırakmayın; ilk günlerde yalnızca çekim bölgesinin çevresinde yavaş ve dikkatli olun.
• Dinlenme: İlk günlerde spor ve ağır kaldırma gibi zorlayıcı işlerden uzak durun, başınızı yüksekte tutarak uyuyun ve gerekirse hekiminizin önerdiği ağrı kesiciyi kullanın.

Ağrı, şişlik ve ağzı açmada zorlanma çoğunlukla ikinci ya da üçüncü gün doruğa ulaşır ve ardından geriler. Çoğu kişi bir hafta içinde belirgin biçimde rahatlar; zor çekimlerde tam rahatlama iki haftayı bulabilir.

Olası komplikasyonlar ve hekime başvurma belirtileri

• Kuru soket: Pıhtının erken ayrılmasıyla kemiğin açıkta kalmasıdır. Ağrının birkaç gün sonra azalacağına artması, kulağa yayılması ve ağızda kötü tat ile fark edilir; çekim boşluğu temizlenir ve gerekirse içine yatıştırıcı bir pansuman konur.
• Enfeksiyon: Birkaç gün sonra artan şişlik, akıntı, kötü koku ya da ateş enfeksiyonu düşündürür.
• Uyuşukluk: Alt 20 yaş dişinin kökleri, alt dudağın ve çenenin hissini sağlayan sinirin geçtiği kanala yakınsa çekimden sonra dudakta, çenede ya da dilde uyuşukluk olabilir. Çoğunlukla haftalar ya da aylar içinde düzelir, nadiren kalıcı olabilir.
• Sinüs bağlantısı: Üst dişlerde kökler sinüs boşluğuna komşu olabilir. Çekimden sonra içtiğiniz sıvının burnunuzdan geldiğini ya da ağızdan buruna hava kaçtığını fark ederseniz hekiminize söyleyin.

Bu belirtilerden birini fark ederseniz hekiminize haber verin. Bastırmakla durmayan kanama, yüz ya da boyunda hızla artan şişlik, ateş, yutma ya da nefes alma güçlüğü varsa beklemeden acil servise başvurun ya da 112’yi arayın.

Sık sorulan sorular

Gömülü yirmilik diş çekimi acıtır mı?

Çekim lokal anesteziyle yapıldığı için işlem sırasında genellikle ağrı değil basınç ve itme hissedilir. Uyuşukluk geçtikten sonra ağrı ve şişlik başlar; ilk günlerde hekiminizin önerdiği ağrı kesici ve dışarıdan soğuk kompres rahatlatır. Ağrının birkaç gün sonra azalacağına artması olağan seyir değildir ve hekime söylenmelidir.

Yirmilik diş çekiminden sonra ne yenir?

İlk günlerde çiğneme gerektirmeyen, ılık ya da soğuk yiyecekler seçilir: yoğurt, ılık çorba, püre, muhallebi ve yumuşak pişmiş yumurta gibi. Çekim yapılan tarafla çiğnememeye çalışın. Ağrı ve şişlik azaldıkça yiyecekler yavaş yavaş normale döner.

Yirmilik diş çekiminden sonra dikişler ne zaman alınır?

Eriyen dikişler genellikle bir iki hafta içinde kendiliğinden düşer. Eriyen türde değilse hekim dikişleri genellikle bir hafta civarında yapılan kontrolde alır. Dikişin erken düşmesi çoğu zaman sorun değildir, ama kanama ya da açık bir boşluk fark ederseniz hekiminize danışın.

20 yaş dişi çekiminden sonra uyuşukluk geçmezse ne yapılmalı?

Lokal anestezinin etkisi genellikle birkaç saat içinde geçer. Ertesi gün hâlâ dudakta, çenede ya da dilde uyuşukluk varsa hekiminize haber verin. Sinire yakın dişlerin çekiminden sonra görülebilen bu durum çoğunlukla zamanla düzelir ve hekim iyileşmeyi kontrollerle izler.

20 yaş dişi çekiminden sonra sigara ne zaman içilebilir?

Sigara, çekim boşluğundaki pıhtının oturmasını bozar ve kuru soket ile enfeksiyon olasılığını artırır. En azından ilk günlerde, hekiminizin önerdiği süre boyunca içmemek gerekir. Ara ne kadar uzun tutulursa iyileşme o kadar az etkilenir.

Bu sayfadaki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır; muayene ve tanının yerine geçmez. Size uygun tedaviyi muayeneden sonra diş hekiminiz belirler. Son güncelleme: 21 Ekim 2026.