Apikal Rezeksiyon

Apikal rezeksiyon, kanal tedavisi görmüş bir dişin kök ucunda iltihap sürdüğünde, diş etinden ulaşılarak kökün en uçtaki küçük bölümünün ve çevresindeki iltihaplı dokunun temizlendiği bir ağız cerrahisi işlemidir. Halk arasında kök ucu ameliyatı olarak bilinir ve amacı dişi çekmeden ağızda tutmaktır.

Kökün ucuna apeks denir; dişi besleyen damar ve sinirler buradan girer ve kanalların ince yan dalları en çok bu bölgede bulunur. Kanal tedavisinden sonra burada kalan bakteriler iltihabın sürmesine yol açabilir. Apikal rezeksiyonda bu uç kısım kesilip alınır ve kökün açık kalan ucu küçük bir dolguyla kapatılır.

Apikal rezeksiyon hangi durumlarda yapılır?

İşlem genellikle kanal tedavisinden sonra kök ucundaki iltihabın gerilemediği ve tedavinin yenilenmesinin mümkün olmadığı ya da yeterli olmayacağı durumlarda gündeme gelir. Başlıca nedenler şunlardır:

• Kanal tedavisi yapılmış dişte kök ucunda süren ya da büyüyen iltihap,
• Kaplama, köprü ya da kanal içine yerleştirilmiş bir destek (pivo) nedeniyle kanallara yukarıdan ulaşmanın zor olması,
• Kanalda tıkanma, aşırı eğrilik ya da kırılmış bir alet parçası gibi yenilemeyi engelleyen durumlar,
• Kök ucunda kist ya da kökün uç kısmında kırık bulunması,
• Kök ucundaki dokunun patolojik olarak incelenmesinin gerektiği durumlar.

Kök boyunca uzanan dikey bir kırık, kökün çok kısa olması ya da ileri diş eti hastalığı nedeniyle desteğini yitirmiş dişlerde apikal rezeksiyon uygun olmayabilir. Kontrol altında olmayan şeker hastalığı gibi genel sağlık sorunları da işlemin ertelenmesini gerektirebilir; kullandığınız ilaçları ve geçirdiğiniz hastalıkları hekiminize anlatmanız bu yüzden önemlidir.

Yeniden kanal tedavisi, apikal rezeksiyon ya da çekim

Kanal tedavisinden sonra iltihap sürdüğünde ilk düşünülen seçenek genellikle tedavinin yenilenmesidir, çünkü sorunun kaynağı çoğu zaman kanalların içindedir. Yenileme mümkün değilse ya da yenilemeye rağmen iltihap gerilemezse apikal rezeksiyon değerlendirilir. İki işlem bazen art arda planlanır: önce kanal yenilenir, ardından kök ucu temizlenir.

Diş kurtarılamayacak durumdaysa ya da kalan kök desteği yetersizse çekim önerilir. Çekilen dişin yeri implant tedavisi ya da köprüyle tamamlanabilir. Hangi seçeneğin uygun olduğu röntgen bulgularına, dişin genel durumuna ve sizin tercihinize göre birlikte konuşulur.

Apikal rezeksiyon nasıl yapılır?

İşlem lokal anesteziyle yapılır; süresi dişin yerine, kök sayısına ve iltihabın büyüklüğüne göre değişir. Genel adımlar şöyledir:

• Diş etinin kaldırılması: Dişin üzerindeki diş eti küçük bir kesiyle kaldırılır ve kök ucunun bulunduğu kemiğe ulaşılır.
• Temizlik: Kemikte açılan küçük bir pencereden iltihaplı doku ya da kist temizlenir.
• Kök ucunun alınması: Kökün en ucundaki küçük bir bölüm kesilerek çıkarılır.
• Kök ucu dolgusu: Kesilen yüzeyde kanalın ağzı hazırlanır ve bakterilerin yeniden girmemesi için küçük bir dolguyla kapatılır.
• Dikiş: Diş eti yerine yerleştirilip dikilir.

Temizlenen doku gerektiğinde patolojik incelemeye gönderilir. Kök ucunda bir kist saptanırsa kese bütünüyle çıkarılır; kistlerin türleri ve tedavisi çene kistleri operasyonları sayfasında anlatılıyor.

İlkdent’te değerlendirme ve tedavi süreci

Bayrampaşa’daki polikliniğimizde kök ucunda iltihap düşündüren bir dişte süreç genellikle şöyle işler:

1. Muayene: Şikâyetiniz, dişin geçmişi ve sağlık durumunuz konuşulur; diş ve çevresindeki diş eti muayene edilir.
2. Görüntüleme: Diş röntgeniyle eski kanal dolgusu ve kök ucundaki iltihap değerlendirilir. İltihabın sınırlarını ve kökün sinire ya da sinüse yakınlığını görmek için gerektiğinde tomografi istenir.
3. Plan: Yenileme, apikal rezeksiyon ve çekim seçenekleri, olası sonuçlarıyla birlikte anlatılır. Gereken durumlarda ilgili uzmanlık alanına yönlendirme yapılır.
4. Uygulama: İşlem planlanan tarihte lokal anesteziyle yapılır ve sonrasında dikkat etmeniz gerekenler size anlatılır.
5. Kontrol: Dikişler alınır ve yara iyileşmesine bakılır. Kök ucundaki kemiğin dolması aylar sürdüğü için iyileşme, sonraki aylarda çekilen kontrol röntgenleriyle izlenir.

Apikal rezeksiyon sonrası nelere dikkat edilir?

İşlemden sonraki ilk günlerde hafif ağrı, şişlik ve bazen yüzde morarma olabilir. Şişlik çoğunlukla ikinci ya da üçüncü gün doruğa ulaşır, ardından gerilemeye başlar. Bu dönemde şunlar iyileşmeyi destekler:

• Soğuk kompres: İşlem günü, işlem yapılan tarafta yanağın dış yüzüne havluya sarılmış buzu kısa aralar vererek koyun. Sıcak uygulama yapmayın.
• Ağrı kesici: Gerekirse hekiminizin önerdiği ağrı kesiciyi önerilen biçimde kullanın.
• Beslenme: Yemek için anestezinin etkisinin geçmesini bekleyin. Birkaç gün boyunca az çiğneme gerektiren yiyecekleri seçin ve öbür tarafla çiğneyin.
• Temizlik: Ağız temizliğine ara vermeyin; işlem bölgesini dikişlere dokunmadan, hekiminizin anlattığı biçimde temizleyin. Dudağınızı kaldırıp dikişlere bakmak yarayı zorlayabilir.
• Sigara: Sigara yara iyileşmesini geciktirir; hekiminizin önerdiği süre boyunca içmeyin.
• Dinlenme: İlk gün spor ve ağır iş yapmayın; gece başınızın altına fazladan bir yastık koymak şişliği azaltabilir.

Dikişler eriyen türdeyse kendiliğinden düşer. Değilse genellikle bir hafta içinde yapılan kontrolde alınır.

Olası riskler ve ne zaman hekime başvurmalı?

Alt çenede sinire yakın dişlerde işlemden sonra dudakta ya da çenede geçici uyuşukluk görülebilir. Üst azı ve küçük azı dişlerinde kök ucu sinüs tabanına çok yakın olabildiğinden işlem sırasında sinüs zarı açılabilir; bu durumda hekim iyileşme döneminde burun içi basıncı artıracak hareketlerden kaçınmanızı isteyebilir. İşlem bölgesinde diş eti hafifçe çekilebilir.

Kök ucu temizlense de iltihap ilerleyen dönemde tekrarlayabilir; bu durumda seçenekler yeniden değerlendirilir ve çekim gündeme gelebilir. Ağrı ve şişlik birkaç gün sonra azalacağına artıyorsa, bölgeden akıntı geliyorsa ya da uyuşukluk geçmiyorsa hekiminize haber verin. Yüz ya da boyunda hızla artan şişlik, ateş, yutma ya da nefes alma güçlüğü ya da bastırmakla durmayan kanama varsa beklemeden acil servise başvurun veya 112’yi arayın.

Sık sorulan sorular

Apikal rezeksiyon ne kadar sürer?

Süre, dişin ağızdaki yerine, kök sayısına ve kök ucundaki iltihabın ya da kistin büyüklüğüne göre değişir. Ön dişlerde işlem genellikle daha kısa sürer; arka dişlerde kök ucuna ulaşmak güçleştiği için uzayabilir. Muayene ve görüntülemeden sonra işlemin kapsamı size anlatılır.

Apikal rezeksiyondan sonra şişlik kaç gün sürer?

Şişlik genellikle işlemden sonraki birkaç gün içinde en yüksek düzeyine çıkar ve sonra azalır; morarma biraz daha uzun sürebilir. İşlem günü yanağa dışarıdan aralıklı soğuk uygulamak şişliği sınırlamaya yardım eder. Şişlik birkaç gün sonra artmaya başlarsa ya da ateş eşlik ederse hekiminize haber verin.

Apikal rezeksiyon sırasında kist de alınır mı?

Kök ucunda kist varsa işlem sırasında kese bütünüyle çıkarılır ve genellikle patolojik incelemeye gönderilir. Kist büyükse ya da birden fazla dişin köküne uzanıyorsa işlem kistin büyüklüğüne göre ayrıca planlanır.

Apikal rezeksiyondan sonra iltihap tekrarlar mı?

Tekrarlayabilir. Gözden kaçan bir çatlak, kökteki bir sızıntı ya da diş eti hastalığı iltihabın yeniden başlamasına yol açabilir. Bu yüzden işlemden sonraki aylarda kontrol röntgenleri çekilir; iyileşme görülmezse seçenekler yeniden konuşulur.

Apikal rezeksiyondan sonra diş sallanır mı?

Kökün yalnızca en uç bölümü alındığı için diş genellikle kemik içindeki desteğini korur. İlk günlerde iltihap ve şişliğe bağlı hafif bir oynama hissi olabilir. Sallanma belirginse ya da zamanla artıyorsa hekiminize haber verin.

Bu sayfadaki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır; muayene ve tanının yerine geçmez. Size uygun tedaviyi muayeneden sonra diş hekiminiz belirler. Son güncelleme: 21 Ekim 2026.