Süt dişleri, bebeklikte çıkmaya başlayan ve çocukluk boyunca yerini kalıcı dişlere bırakan, toplam 20 dişten oluşan ilk diş takımıdır. Çocuğun çiğnemesini ve konuşmasını sağlar, alttan gelecek kalıcı dişlerin yerini de korurlar.
Her çenede on süt dişi bulunur: dört kesici, iki köpek dişi ve dört azı dişi. Süt dişlerinin minesi kalıcı dişlerinkinden incedir. Bu yüzden çürük daha hızlı ilerleyebilir ve ihmal edilen bir çürük kısa sürede dişin sinirine ulaşabilir.
Süt dişlerinin görevleri
Süt dişleri bir gün düşecek olsa da çocukluk boyunca birkaç önemli iş üstlenir:
- Beslenme: Çocuğun katı gıdaları çiğneyebilmesi ve yeterli beslenebilmesi için gereklidir.
- Konuşma: Ön dişler bazı seslerin doğru çıkarılmasında rol oynar.
- Yer tutma: Her süt dişi, altında gelişen kalıcı dişin çıkacağı yeri korur ve ona yol gösterir.
- Görünüm: Ön dişlerdeki çürük ya da kayıp, çocuğun gülümsemekten ve konuşmaktan çekinmesine yol açabilir.
Süt dişleri ne zaman çıkar ve ne zaman düşer?
İlk süt dişi çoğu bebekte 6 ay civarında, genellikle alt ön kesicilerden biri olarak çıkar. Bazı bebeklerde bu birkaç ay erken ya da geç olabilir ve çoğu zaman olağandır. Yirmi dişin tamamı genellikle 2,5–3 yaş arasında çıkmış olur.
Dökülme genellikle 6 yaş civarında alt ön kesicilerle başlar. Aynı dönemde süt dişlerinin arkasından ilk kalıcı büyük azı dişleri de çıkmaya başlar. Son süt azı ve köpek dişleri genellikle 10–12 yaş arasında dökülür. Çıkış ve dökülme sırası çocuktan çocuğa değişir; belirgin bir gecikme fark ederseniz bunu kontrolde hekime söyleyin.
Diş çıkarma döneminde neler olur?
Diş çıkarken salya artışı, diş etinde kızarıklık ve şişlik, huzursuzluk ve eline geçeni ağzına götürme sık görülür. Temiz bir parmakla diş etine hafifçe bastırmak ya da buzdolabında soğutulmuş, dondurucuya konmamış bir diş kaşıyıcı vermek rahatlatabilir. Yüksek ateş, ishal ya da uzun süren halsizlik diş çıkarmaya bağlanmamalı; bu belirtilerde çocuk doktoruna başvurulmalıdır.
Süt dişi çürüğü neden olur, nasıl fark edilir?
Çürük, diş yüzeyindeki bakterilerin şekerleri asite çevirmesi ve bu asidin mineyi zamanla çözmesiyle oluşur. Küçük çocuklarda çürüğü kolaylaştıran başlıca durumlar şunlardır:
- Şekerli yiyecek ve içeceklerin gün boyu sık aralıklarla tüketilmesi,
- Çocuğun biberonla süt, meyve suyu ya da şekerli içecek içerken uyuması,
- Fırçalamanın erken yaşta tamamen çocuğa bırakılması,
- Uzun süre kullanılan şekerli şuruplar ve ağız kuruluğu yapan bazı ilaçlar.
Çürük çoğu zaman diş eti kenarında tebeşir beyazı lekelerle başlar; ilerledikçe kahverengi ya da siyah noktalara ve oyuklara dönüşür. Sıcak, soğuk ya da tatlıda dişin sızlaması, yemek yerken ağlama, tek taraftan çiğneme ve diş eti üzerinde sivilceye benzer bir kabarcık çürüğün ilerlediğini gösterebilir. Çocuğunuz düzenli ilaç kullanıyorsa bunu muayenede hekime söylemeniz riskin doğru değerlendirilmesine yardımcı olur.
Süt dişi çürüğü nasıl tedavi edilir?
Tedavi, çürüğün derinliğine ve dişin düşmesine ne kadar süre kaldığına göre belirlenir. Henüz oyuk oluşturmamış başlangıç halindeki beyaz lekeler, flor uygulaması ve evde bakımın düzeltilmesiyle durdurulabilir.
Dolgu
Oyuk oluşmuşsa çürük temizlenir ve diş, cam iyonomer ya da kompozit gibi diş rengindeki bir dolgu malzemesiyle onarılır. Küçük ve yüzeysel çürüklerde uyuşturma her zaman gerekmeyebilir; derin çürüklerde bölge önce uyuşturulur.
Süt dişi kanal tedavisi
Çürük dişin sinirine (pulpa) ulaşmışsa, dişi düşme zamanına kadar korumak için süt dişine özgü kanal tedavisi uygulanabilir. Sinirin yalnızca dişin taç kısmında kalan bölümü etkilenmişse bu bölüm alınır ve kök kısmı korunur; bu işleme amputasyon (pulpotomi) denir. İltihap köklere yayılmışsa kanallar temizlenir ve süt dişinin kökleriyle birlikte zamanla eriyebilen bir malzemeyle doldurulur.
Kanal tedavisi yapılan süt azı dişleri kırılmaya yatkın hale gelebilir. Bu nedenle hekim, dişi korumak için gerektiğinde hazır bir çocuk kronuyla kaplamayı önerebilir.
Çekim ve yer tutucu
Çürük ya da apse nedeniyle kurtarılamayan ya da düşmesine çok az kalmış bir diş çekilebilir. Süt azı dişi zamanından önce kaybedildiğinde komşu dişler boşluğa kayabilir ve kalıcı dişin yeri daralabilir. Bunu önlemek için hekim, kalıcı diş çıkana kadar boşluğu koruyan sabit ya da hareketli bir yer tutucu önerebilir. Gerekip gerekmediğine dişin türüne, çocuğun yaşına ve röntgen bulgusuna göre karar verilir.
İlkdent’te süreç nasıl işler?
Bayrampaşa’daki polikliniğimizde süt dişi tedavileri genellikle şu adımlarla yürür:
- Muayene ve değerlendirme: Şikâyet ve çocuğun sağlık geçmişi dinlenir, dişler incelenir; çürüğün derinliğini görmek için gerekirse diş röntgeni çekilir.
- Plan: Hangi dişin hangi sırayla tedavi edileceği aileyle konuşulur; ağrıyan ya da iltihaplı diş öne alınır.
- Uygulama: Tedaviler çocuğun uyumuna göre kısa seanslara bölünür; gereken dişte bölge önce uyuşturulur.
- Kontrol: Dolgular, kanal tedavisi yapılan dişler ve yer tutucular kontrollerde izlenir; kalıcı dişlerin çıkışı takip edilir.
Çok sayıda dişin tedavi edilmesi gereken küçük çocuklarda ya da koltukta tedaviye uyum sağlanamadığında ilgili uzmanlık alanına yönlendirme yapılır. İlk muayenenin zamanı ve koruyucu uygulamalar çocuklarda diş tedavisi sayfasında anlatılıyor.
Tedaviden sonra ve evde bakım
Uyuşturmadan sonra çocuk, hissizlik geçene kadar dudağını ya da yanağını ısırabilir; bu süre boyunca yemek yememesi ve gözetilmesi önerilir. Çekimden sonra hekimin verdiği gazlı bez bir süre ısırtılır, o gün yumuşak ve ılık gıdalar tercih edilir. Hafif sızıntı şeklinde kanama olağandır; kanama durmuyorsa hekime başvurun.
Süt dişlerinin korunması ilk dişle başlayan fırçalamaya dayanır. Flor içeren macundan üç yaşına kadar pirinç tanesi, üç ile altı yaş arasında bezelye tanesi kadar kullanılması genellikle önerilir. Kalıcı azı dişleri çıktığında çiğneme yüzeylerindeki derin oluklar fissür örtücü ile korunabilir.
Sizi Arayalım
Sık sorulan sorular
Süt dişi kanal tedavisi ne kadar sürer?
Süre dişin durumuna ve çocuğun uyumuna göre değişir. Amputasyon çoğu zaman tek seansta tamamlanabilir; iltihap köklere yayılmışsa birden fazla seans gerekebilir. Hekim, beklenen süreyi muayene ve röntgenden sonra açıklar.
Süt dişi çekimi acıtır mı?
Çekimden önce bölge uyuşturulduğu için işlem sırasında çoğunlukla ağrı hissedilmez; çocuk basınç hissedebilir. Uyuşukluk geçtikten sonra hafif bir sızı olabilir, gerekirse hekiminizin önerdiği ağrı kesici kullanılabilir.
Süt dişi çekiminden sonra yer tutucu gerekir mi?
Her zaman gerekmez. Düşmesine az kalmış bir dişin kaybında genellikle gerekmezken, düşmesine uzun süre olan bir süt azı dişi erken çekildiğinde hekim yer tutucu önerebilir. Karar, röntgende kalıcı dişin konumuna ve ne zaman çıkacağına bakılarak verilir.
Kalıcı diş, süt dişi düşmeden arkasından çıktı. Ne yapmalıyım?
Bu durum özellikle alt ön dişlerde sık görülür ve süt dişi çoğu zaman kendiliğinden sallanıp düşer. Süt dişi hiç sallanmıyorsa ya da kalıcı diş belirgin biçimde çıktığı halde yerinde duruyorsa çocuğunuzu hekime gösterin. Hekim gerekli görürse süt dişini çeker.
Süt dişi çekiminden sonra ateş olur mu?
Çekimden sonraki ilk saatlerde hafif sızı ve kısa süreli sızıntı şeklinde kanama beklenir. Ateş, artan şişlik ya da günler içinde azalmak yerine kötüleşen ağrı olağan sayılmaz; bu belirtilerde vakit kaybetmeden hekime başvurun. Yüzde hızla artan şişlik, yutma ya da nefes alma güçlüğü varsa acil servise gidin ya da 112’yi arayın.
İlgili Tedaviler
Bu sayfadaki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır; muayene ve tanının yerine geçmez. Size uygun tedaviyi muayeneden sonra diş hekiminiz belirler. Son güncelleme: 21 Ekim 2026.
