Porselen İnley ve Onley Dolgular

Porselen inley ve onley, madde kaybı büyük olan arka dişlerde ölçü alınarak laboratuvarda dişe özel hazırlanan ve dişe yapıştırılan porselen dolgulardır. İnley dişin çiğneme yüzeyindeki tepeciklerin arasında kalan oyuğa oturur, onley ise bu tepeciklerin bir ya da birkaçını da kaplar.

Bu dolgular, ağızda doğrudan yapılan kompozit dolgu için fazla büyük, dişi tamamen saran bir kron için ise fazla küçük kalan madde kayıplarında kullanılır. Halk arasında “porselen dolgu” ya da “parça dolgu” da denir.

İnley ve onley nedir, farkı nedir?

Azı dişlerinin çiğneme yüzeyinde tepecik (tüberkül) denen çıkıntılar bulunur. İnley, çürük ya da eski dolgu temizlendikten sonra bu tepeciklerin arasında kalan boşluğu doldurur ve tepeciklerin üstünü kapatmaz. Onley ise incelmiş, çatlamış ya da kırılmış bir veya birkaç tepeciği de içine alarak çiğneme yüzeyinin daha büyük bölümünü örter.

Malzeme olarak çoğunlukla cam seramik gibi porselenler kullanılır; aynı yöntemle laboratuvarda kompozitten hazırlanan inley ve onleyler de vardır. Porselen diş rengine uyarlanabilir ve yüzeyi zamanla renk almaya karşı dirençlidir. Parça ağız dışında hazırlandığı için dişin biçimi ve komşu dişle teması ayrıntılı olarak verilebilir.

Ağızda doğrudan yapılan kompozit dolgu sertleşirken hafifçe büzülür; geniş dolgularda bu durum kenarlarda aralık oluşmasına ve hassasiyete katkıda bulunabilir. İnley ve onley ağız dışında hazırlanıp dişe ince bir yapıştırıcı tabakasıyla bağlandığı için bu büzülme yapıştırıcı katmanıyla sınırlı kalır. Buna karşılık iki randevu gerektirir ve dişin parçanın oturabileceği biçimde düzenlenmesi gerekir.

Hangi durumlarda yapılır?

• Büyük madde kaybı: doğrudan dolgunun biçimini ve dayanıklılığını korumanın zor olacağı geniş oyuklar.
• Zayıflamış tepecikler: incelmiş ya da çatlamış tepeciklerin onleyle kaplanarak korunması.
• Büyük eski dolgunun yenilenmesi: geniş amalgam ya da kompozit dolguların değiştirilmesi.
• Kanal tedavili arka dişler: uygun durumlarda tepecikleri kaplayan bir onley, kron yerine değerlendirilebilir; karar kalan diş dokusuna göre verilir.

Küçük çürüklerde doğrudan kompozit dolgu yeterlidir ve dişten daha az doku kaldırılır. Dişin büyük bölümü kaybedilmişse dişi tamamen saran bir kron, yani sabit protez ya da zirkonyum diş kaplama daha uygun olabilir.

Ağızda kontrol altına alınmamış çürükler, yetersiz ağız bakımı, dolgu kenarının diş etinin çok altında kalması ya da şiddetli diş sıkma inley ve onleyi zorlayabilir. Bu durumlar muayenede ayrıca değerlendirilir ve gerekirse önce diş eti ya da çürük tedavisi yapılır.

İlkdent’te tedavi süreci

Parça laboratuvarda hazırlandığı için Bayrampaşa’daki polikliniğimizde inley ve onley genellikle iki randevuda tamamlanır:

1. Muayene ve değerlendirme: şikâyetiniz dinlenir, diş muayene edilir ve gerektiğinde diş röntgeni çekilir; çürüğün ya da eski dolgunun büyüklüğü ve dişte çatlak olup olmadığı değerlendirilir.
2. Plan: kompozit dolgu, inley, onley ya da kron seçenekleri dişin durumuna göre birlikte konuşulur.
3. Birinci randevu, hazırlık: lokal anestezi altında çürük ve eski dolgu temizlenir, boşluk parçanın yerine oturabileceği biçimde düzenlenir ve renk seçilir.
4. Ölçü ve geçici dolgu: hazırlanan dişin ve karşı çenenin ölçüsü alınıp laboratuvara gönderilir. Parça hazırlanırken dişi korumak için geçici dolgu yapılır.
5. İkinci randevu, prova: geçici dolgu çıkarılır, parça dişe yerleştirilerek uyumu, kenarları, komşu dişle teması ve rengi kontrol edilir.
6. Yapıştırma: diş kuru tutulur, dişin ve parçanın yüzeyleri hazırlanır ve parça dişe yapıştırıcıyla bağlanıp ışıkla sertleştirilir. Taşan yapıştırıcı hekim tarafından temizlenir, kapanış ayarlanır ve kenarlar parlatılır.
7. Kontrol: ilk günlerdeki hassasiyet ve kapanış değerlendirilir, ardından düzenli kontrollerde izlenir.

Geçici dolgu döneminde dikkat edilecekler

Geçici dolgu iki randevu arasında dişi korur, ama kalıcı dolgu kadar dayanıklı değildir. Bu dönemde o tarafla yapışkan ve sert yiyecekleri çiğnemeyin; diş ipini yukarı çekmek yerine yandan kaydırarak çıkarın. Geçici dolgu düşer ya da kırılırsa diş hassaslaşabilir ve ölçüsü alınan boşluk değişebilir, bu yüzden ikinci randevuyu beklemeden hekiminize haber verin.

Ne kadar sürer?

Süreç iki randevu ve aradaki laboratuvar aşamasından oluşur. Birkaç dişin birlikte yapılması, önce çürük ya da diş eti tedavisi gerekmesi ve provada düzeltme ihtiyacı süreyi uzatabilir.

İnley ve onleyin ağızda ne kadar dayanacağı için tek bir süre vermek doğru olmaz. Diş sıkma, sert şeyleri ısırma alışkanlığı, ağız bakımı ve düzenli kontroller belirleyicidir.

Sonrası, bakım ve olası sorunlar

Yapıştırmadan sonraki günlerde hafif hassasiyet olabilir ve çoğu durumda giderek azalır. Bakım doğal diş gibidir: günde iki kez flor içeren macunla fırçalama, diş ipi ve kontroller. Parçanın kenarında yeni çürük oluşmaması için diş arası temizliği özellikle önemlidir.

Porselen sert ama kırılgan bir malzemedir; buz, çekirdek ya da kabuklu yemiş gibi sert şeyleri ısırmak parçada çatlak ya da kırığa yol açabilir. Diş sıkma ya da gıcırdatma varsa hekim gece plağı önerebilir. Porselenin karşı dişi aşındırıp aşındırmayacağı malzemenin türüne ve yüzeyin ne kadar iyi cilalandığına bağlıdır; kontrollerde bu da değerlendirilir.

Seyrek de olsa parça yerinden çıkabilir ya da altındaki dişin sinirinde iltihap gelişebilir; bu durumda kanal tedavisi gerekebilir. Parça çıktıysa saklayıp randevuya getirin. Parça kırıldığında, dişte keskin bir kenar oluştuğunda, ağrı artıp zonkladığında ya da ısırınca ağrı olduğunda kontrol tarihini beklemeden hekiminize başvurun.

Sık sorulan sorular

İnley ile onley arasındaki fark nedir?

İnley dişin tepeciklerinin arasındaki oyuğu doldurur ve tepeciklerin üstünü kapatmaz. Onley bir ya da birkaç tepeciği de kaplar; zayıflamış tepecikleri korumak için kullanılır. Hangisinin gerektiğini çürük temizlendikten sonra kalan diş dokusu belirler.

Porselen dolgu ile kaplama arasındaki fark nedir?

Kaplama (kron) dişin görünen bölümünü dört bir yandan sarar ve bunun için diş her yüzeyden küçültülür. İnley ve onley yalnızca kayıp olan bölümü tamamlar, böylece sağlam diş dokusu daha çok korunur. Dişin büyük bölümü kaybedilmişse kron daha uygun olabilir.

Porselen dolgu yaptırmak acıtır mı?

Dişin hazırlanması lokal anestezi altında yapılır ve işlem sırasında genellikle basınç ve titreşim hissedilir. Yapıştırmadan sonra birkaç gün hafif hassasiyet olabilir. Artan ya da kendiliğinden başlayan ağrıda hekiminize haber verin.

Kompozit inley ve onley de yapılır mı?

Evet. Aynı iki aşamalı yöntemle laboratuvarda kompozitten de inley ve onley hazırlanabilir. Kompozit ağızda onarılması daha kolay bir malzemedir; porselen ise renk almaya karşı daha dirençlidir. Seçim dişin yerine, çiğneme yüküne ve beklentinize göre birlikte yapılır.

Porselen dolgudan sonra ne zaman yemek yenir?

Parça yapıştırılıp ışıkla sertleştirildikten sonra uyuşukluk geçtiğinde yemek yiyebilirsiniz. Hekiminiz kullanılan yapıştırıcıya göre ilk saatler için ayrıca bir öneride bulunabilir; ilk günlerde çok sert yiyeceklerden kaçınmak hassasiyeti azaltır.

Bu sayfadaki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır; muayene ve tanının yerine geçmez. Size uygun tedaviyi muayeneden sonra diş hekiminiz belirler. Son güncelleme: 21 Ekim 2026.